Ганцаардлын тухай яриа

Г.Аюурзанын "Дурлалгүй ертөнцийн блюз"-ын есөн эсээ бодрол , эргэцүүлэл хэсэгт багтсан Ганцаардлын тухай яриа . Уншиж үзээрэй за ,огт бодож байгаагүй өнцгөөс чинь харсан ч юм билүү .



1.

Аль ч үед ганцаардаж ганихарсан хүн л амьд явахын утга учир , мөн чанарыг илүүтэй олж харсан байдаг . Ганцаардаж үзээгүй хүн амьдралаас залхсан байдаг юм билээ. Та эргэлзэж болно л доо , <Харин ч олны дунд наргиж , үймж хөгжилдөж яваа хүн амьдралын баяр баясгаланг илүүтэй олж хүртмээр юм > гэж хэлж ч мэднэ . Ихэнх хүн ингэж боддог ч нарийндаа тэр завтай зугаатай хүмүүс амьдралынхаа мөн чанарыг ойлгож чаддаггүй байх нь олонтаа .

Яагаад ?

Гаргалгаа нь тун энгийн : Хүн ерөөсөө ганцхан хувь амьтан . Орчлонгийн хаана ч яг над шиг хүн өөр байхгүй . Тиймээс ч хэн нэгний баяжсан туршлага надад таардаггүй . Нэгэн айлын жаргалтай амьдралын нууцыг олж мэдлээ гэхэд бусад гэр бүл жаргачихдаггүй . Нэг жаалыг сайн хүн болгосон хүмүүжлийн арга өөр хүүхдийг адгийн новш болгохыг ч үгүйсгэх аргагүй .

Амьдралын бэрх үе тохиолдоход хүнд өөрөөс нь өөр хэн ч тус болдоггүй . эцэг эх төрсөн ах дүүс хүний хамгийн ойрын төрөл садангууд мөн л дөө . Гэхдээ тэдний хэн нь ч өөрийнхөө амьдралаас илүү үнэтэй хэн нэгний эрх ашгийг олж харах нүдгүй байдаг . Тэд ч тус бүрдээ нэг нэг хувь хүн . Тэдэнд ч өөрийн гэсэн ганцаардах шалтгаан бий . Тэдний ганцаардлыг хуваалцах гэж оролдвол , яг чиний ганцаараа байх хүслийг хэн нэгэн үймүүлэн бусниулахтай адилхан . Учир нь ганцаардал , ганцаархнаа толгой мэдэн аливааг шийдвэрлэх эрх чөлөө гэдэг хүний хувьд хамгийн нандин , халдашгүй эрх юм . Яг л ийм шалтгаанаар шийдвэрлэх мөчид эцэг нь хүүгээсээ , ах нь дүүгээсээ урвадаг . Энд хүний мөс ердөө хамаагүй .(?) Угаасаа бидэнд өгөгдсөн чанар нь тийм юм . Дээр нь бид тус бүрдээ ганц ганцхан хувь юм .

-Хэн ч туслахгүй ! Xэн ч ойлгохгүй ! Хэн ч миний өмнөөс зовж шаналахгүй !Би , зөвхөн би л өөрийнхөө ертөнцийг бүтээнэ ! Өөр арга байхгүй

Энэ бол эрүүл ухаан . Үүнийг арай өөр өнцгөөс харж ч болно . Тэр нь юу байх вэ гэвэл :

- Хэнд ч туслаад нэмэргүй ! Xэнийг ч зөв , чин үнэнээр нь ойлгох боломжгүй ! Хэний ч оронд би жаргаж цэнгэхгүй ! Хэн ч өөрийнхөө ертөнцийг , би байсан байгаагүй бүтээх л болно! .(?)

Ялгаагүй нэг л зүйл . Үүний үндэс бол ганцаардал юм . Гэхдээ ганцаардал гэдэг тухайн ганцхан хувь хүний дотоод ертөнцийн тусгал биш . Ганцаардсан хүний гэр бүл ч ганцаардана . Ганцаардмал гэр бүлийн гишүүдийн тоо тав , арав , хорь байсан ч ялгаагүй , тэндээс ганцаардал арилахгүй . Тэдгээр хорин хүн өөр хоорондоо хичнээн халуун дотно , бүх л зовлон жаргалаа хуваалцдаг ч бай , ялгаагүй . Ганцаардал хэзээ ч үгүй болохгүй . Гэхдээ чухам ийм гэр бүлүүд л нийгмийн хамгийн оюун санааны дээд төвшинд орших магадлалтай . Тэндээс төрөн гарсан ганцаардмал цонхигор иргэд идэмхий , уумхай наргианч , жаргалтай хүмүүсээс сэтгэхүйн хувьд хамаагүй түмэнтээ илүү байх тавилантай . Үүнийг ямар нэг жишээн дээр нотлох гэж оролдмооргүй байна . Хэлэх гэсэн санаа минь юу вэ гэвэл

-ХҮН ГАНЦААРДАЖ БАЙХ ЁСТОЙ

Энэ бол гагцхүү дотоод ертөнцийн , оюун санааны ганцаардлын тухай яриа шүү .

2.

Хэзээ ч билээ надад үндэслэл муутай хэрнээ тун сонин санаа төрсөн юм . Та Гарсиа Маркесын <Зуун жилийн ганцаардал >-ыг уншсан байлгүй . Энэ роман тэгтлээ амжилт олсны нууц нь ердөө л Soledad (Ганцаардал ) гэсэн үгэнд байгаа юм шиг санагдаж билээ . Ганцаардал болон хүний сэтгэлийн гүнд нэвчих чадвараараа Хайр дурлал , Үхэл , Бурхан зэрэг үгсээс дутахгүй эрч хүчтэй шүү .

3.

Ганцаардал гэдэг маань ингэхэд юу билээ ? Түүнийг юутай жишиж адилтгаж болох вэ ?

Гадаад ертөнцтэй , бусад хүмүүстэй зохицон нийцэж чадаагүйдээ л хүн ганцаарддаг . Ер нь олонтой нэгдэж алхаа нийлж явна гэдэг бусдын боддогийг л бодоход хөтөлдөг . Бусдын үзэл бодол хүнд хор гай учруулахгүй л бол дээд , хэзээ ч тэдгээрээс ашиг тус горилох хэрэггүй . Хүнд өөрийнх нь дотоод ертөнцөөс нь өөр хаана ч аврал байхгүй .

Энэ л шалтгааны улмаас нийтэч хүн ганцаардмал хүнээс хавьгүй дооогуур сэтгэлгээтэй байдаг . (??) Магадгүй төрөлхөөсөө сүргийн сэтгэхүйтэй хүмүүс олны аяыг дагамхай байдаг ч байж болох юм . (?)

Гав ганцаархнаа суугаад юм бодох гэж сайхан зүйл үгүй . Тийн суухад хурц гэрэл ч садаа болдог . Тиймээс ганцаардлыг бүрэнхийтэй зүйрлэвээс онох мэт . Ганцаардалд бас ямарваа чимээ шуугиан харш . Эндээс ганцаардлын туйлын орчинг тодорхойлж болно . Харанхуй , аниргүй . Ганцаардлыг дүрчлэн төсөөлөхийн тулд нүдээ аньж чихээ таглаад үзэж ч болох шүү дээ. Хот орон , эд хогшил , түмэн авиа алга болж , гагцхүү дотоод би .

Хэрэв зээ , амьдралынхаа тодорхой хэсгийг ийм маягаар өнгөрөөх юм бол чи ганцаардлын туйлд хүрнэ ... Дорно дахины гүн ухаанд “ Чиний доторх эрдэнэсийн санд бүх юм бий . Чи тэдгээрийг эзэмших эрхтэй . Гаднаас юу ч хайх шаардлагагүй “ гэсэн сургааль бий .Энэ бол мэргэдийн зохиомжилсон ганцаардлын магтуу .

Ганцаар хүн хэнээс ч үл хамаардаг . Тухайн агшинд түүний дотор төрөх бодол бүхэн мэргэн , энэ бодолдоо үнэнч явбал хойчийн болоод хөндлөнгийн юу ч аймшигтай бус . “ Анхны санаа бол Бурхны санаа “ гэж ярьдаг . Энэ бол чиний бусдаас олж сонсоогүй , цэвэр өөрт чинь төрсөн тэр санаа л туйлын аугаа гэсэн үг . Хорвоод чамайг эрхшээн дагуулах далдын хүч гэж үнэндээ үгүй , тийм хүч бий бол гагцхүү чамд өөрт чинь л бий

..... Би хүний оршихуйн уг үндэс болсон ганцаардлыг дотоод эрчим хүч гэмээр байна ...

P.S уйдаад уншихаа больчих болуу гээд зарим нэг хэсгийг нь хаслаа , сонирхвол номыг нь авч болно шүү .

Нээрээ манайхан юу хийцгээж байна , одоо бараг амарлаа шд тээ (зарим нь ) , гадагшаа гарахгүй л бол нэг өдрийн амьдрал ч нэг иймэрхүү л болчоод байна дөө :D онгирч байгаан биш за юу






Алив цааш нь...

Шагнал

Шагнал

Ээж минь намайг
Цагаан сүүгээрээ шагнаж
Эцэг минь намайг
Эсгий үнэгээр мялааж


Эх орон минь
Эрх чөлөөгөөр шагнасан
Хувьсгал миний шагнал
Хувь заяа ч миний шагнал
Өрх татахад тооноор бялхсан нар
Өлгий дээр минь гэгээ мандуулж
Өндөр босгоо давж, талын сэжүүр өлмийлөхөд
Өөлөн чулуу халиун цэцгээ дэвссэн
Дэлхий миний шагнал
Хайрыг даана гэдэг
Шагнуулахаас хэцүү
Ханаж сагасан байвал
Yхсэнээс дор
Салаан даргадаа ч
Сайшаалгаж яваагүй цэрэг эр
Сайхан эх орныхоо төлөө
Шагнал гэж хумсын чинээ ч бодолгүй
Шархныхаа цусыг хэгзэрсэн эх газартаа юүлж
Дотно амиараа эх орноо шагнаж
Дотоод хормойг нь нөхөж нөгцсөн
Орчлонг хувьсгасан Ленин
Одонгүй байсан
Ленин өөрөө
Дэлхийг шагнасан
Мөнхийн одон
Алаг эрээнтэй ч
Амьдрал өөрөө шагнал
Амраг минь намайг үнсэх нь ч
Амьдын жаргалын шагнал
Элэгхэн шүлэг минь ч
Энэхэн бие минь ч
Эх орноо шагнасан шагнал
Ирэх цаг
Ирээдүй миний шагнал
Элээ улирсан
Түүх ч миний шагнал,
Уртын дууны талд хоносон цуурай
Ураг улаан галын зуунаар цогшсон амь
Уулын оройд хоносон нойрмог цагаан манан
Усны ногоон тохойгоос намайг ширтсэн жимс
Уйлж явсан зовлон
Ээж минь намайг
Цагаан сүүгээрээ шагнаж
Эцэг минь намайг
Эсгий үнэгээр мялааж
Эх орон минь
Эрх чөлөөгөөр шагнасан
Хувьсгал миний шагнал
Хувь заяа ч миний шагнал
Өрх татахад тооноор бялхсан нар
Өлгий дээр минь гэгээ мандуулж
Өндөр босгоо давж, талын сэжүүр өлмийлөхөд
Өөлөн чулуу халиун цэцгээ дэвссэн
Дэлхий миний шагнал
Хайрыг даана гэдэг
Шагнуулахаас хэцүү
Ханаж сагасан байвал
Yхсэнээс дор
Салаан даргадаа ч
Сайшаалгаж яваагүй цэрэг эр
Сайхан эх орныхоо төлөө
Шагнал гэж хумсын чинээ ч бодолгүй
Шархныхаа цусыг хэгзэрсэн эх газартаа юүлж
Дотно амиараа эх орноо шагнаж
Дотоод хормойг нь нөхөж нөгцсөн
Орчлонг хувьсгасан Ленин
Одонгүй байсан
Ленин өөрөө
Дэлхийг шагнасан
Мөнхийн одон
Алаг эрээнтэй ч
Амьдрал өөрөө шагнал
Амраг минь намайг үнсэх нь ч
Амьдын жаргалын шагнал
Элэгхэн шүлэг минь ч
Энэхэн бие минь ч
Эх орноо шагнасан шагнал
Ирэх цаг
Ирээдүй миний шагнал
Элээ улирсан
Түүх ч миний шагнал,
Уртын дууны талд хоносон цуурай
Ураг улаан галын зуунаар цогшсон амь
Уулын оройд хоносон нойрмог цагаан манан
Усны ногоон тохойгоос намайг ширтсэн жимс
Уйлж явсан зовлон
Ухаарсан алдаа минь хүртэл шагнал
Надад байгаа бүхэн миний шагнал
Надад илүү шагнал хэрэггүй
Харин
Амраг ханийн минь
Ачдаа дуулах бүүвэйн дуугаар шагна!
Дүн өвлийн нүдгүй шуурганаар малын захад
Дуугаа хөлдтөл гууглаж яваа эцгийг минь
Нараар шагна
Дун цагаан үс нь
Намрын салхинд хийсэж
Дуутын шаргал хөтөл дээр
Намйг харуулдаж зогсоо
Ижийг минь
Мөнхийн усаар шагна!
Дайны айдсаар түгшэж байгаа
Дэлхийг минь
Энх амгалангаар шагна!
Шагна!



Алив цааш нь...

!_!

Сайн мэдэхгүй ч санаад байна
Сайрхаж магтахгүй ч яриад байна
Таараасай гээд хүлээгээд байна
Чамтай байх гэж хүсээд байна
Чи даанч мэдэхгүй юм
Чи даанч анзаарахгүй юм
Чи даанч ирэхгүй юм
Чи даанч намайг бодохгүй юм ааа


Алив цааш нь...

~Зүүдний учрал~ энэнд ая оруулан амилуулвал ямар вэ..

Зүүдэнд ирэх тэр нэгэн охин
Зүйрлэх бүрт нүдэнд үзэгдэнэ
Зүрх сэтгэлд хадгалаатай түүнийг
Зүгээр л нэг зүүд биш байлгахыг хүснэ
. Зүрх догдлуулж ирсэн энэ хайр
. Зүүд нойр шиг жаргалтай байсан
. Зөвхөн түүндээ хайртай байсан ч
. Зүүд шигээ л хоосон байж..





Алив цааш нь...

Тусгаар тогтнол

10 жилдээ цээжилсэн цөөн хэдэн шүлгүүдийн нэг та бүхэн мартагнаагүй байгаа гэж найдаж байна. Энэ л өдөр энэ газар тавихгүй бол өөр хэзээ хаана ??

Цөөн хэдэн ард түмэндээ Монгол улс тунхагласны 86 жилийн ойн баярын мэнд дэвшүүлье



АУЗ, МУ-ын СГЗ, Зохиолч Дэндэвийн Пүрэвдорж

ТУСГААР ТОГТНОЛ



Ханат цагаан гэрийн
Од хийморийн тоонон дээр
Хасаг халуун тулганы
Омог дөрвөн тотгон дээр
Хан Алтай аавын
Онгон тэргүүн оргил дээр
Хатан Сэлэнгэ ээжийн
Одод орчих мандал дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би
Ганган улаан тэмээний
Зогдор дэвсэх тэшин дээр
Гантай мөнгөн хэтний
Зоо дэлдэх тээгэн дээр
Галбын халуун говийн
Хулан ангах ээрэм дээр
Гантиг чулуун хясааны
Янгир халих энгэр дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Хүж дурдан бүсний
Ташаа дарах нугалаан дээр
Хүрэн манан хөөрөгний
Даалин дарах шаргиан дээр
Хүүшийн сүүдэр буусан
Уулын гацаа бууцан дээр
Хүннү дээдсийн тамгалсан
Улбаа гархин буурин дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Аавын мөнгөн хазаарын
Найман цэцгийн товруун дээр
Азын алаг мэлхийний
Наян нэгэн шагайн дээр
Алиахан саарлын унага
Хөллөн тэнцэх нуга дээр
Ангирын хоёр дэгдээхэй
Хөвөн цэнгэх нууран дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Идэр улаан галын
Цац бадман дөлөн дээр
Ижил хоёр загалын
Цацаг шанхан дэлэн дээр
Идэр гурван есийн
Цас чахрах цайдам дээр
Илд мөсөн голын
Цан хөөрөх царман дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Бэлгийн цэнхэр хадагны
Хоёр гардах дэлгээс дээр
Бэхэн хар гэзэгний
Хосоор дарах сүлжээс дээр
Бэрийн домогт цэцгийн
Хорвоо уярах дэлбээн дээр
Бэдэрт мөнгөн сарны
Хоймор унах туяан дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Урсгал татмал усны
Хөл алдах ёроол дээр
Ургамал таримал модны
Хөрсөнд харвах ёзоор дээр
Уяран мэлмэрэх янагийн
Дурлал амилах харцан дээр
Уйлан мэндлэх үрийн
Дуулан орхих манцуй дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Ажнай сайн хүлгийн
Гал цахилах туурайн дээр
Аагисан улаан хүдрийн
Ган царцах хайлш дээр
Амар түвшин жаргалтай
Ам бүлийн дансан дээр
Алтан босго өлзийтэй
Айл бүхний үүдэн дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би

Баяр найрын ширээний
Амт тансаг идээн дээр
Баян хангайд мөнхөрсөн
Арц, хуш, зээргэнэ дээр
Балтаар давтан ширээсэн
Анжисны торгон ирэн дээр
Багц дүүрэн ургасан
Атрын тарианы мөрөн дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би

Эвтэй айлын хаяа
Дархан хилийн дээсэн дээр
Энх тайвны харуул
Дайчин эрсийн тангараг дээр
Эрдэнэ зуугийн хэрэмний
Зуун найман суварга дээр
Энэ зууны өргөөний
Зуун түмэн цонхон дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Эрх чөлөөний зарлиг
Ардын үндсэн хуулин дээр
Эх хэл соёлынхоо
Ад биш баян сан дээр
Эгнэгтийн арга билэг
Алтан соёмбын гачил дээр
Эх нутгийн шорооны
Амиар солих ширхэг дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би

Аав ээжийн буянтай
Өлзийт цагаан хоймор дээр
Амин гарвалын толботой
Өлгийт нялхсын өөжин дээр
Ардын журам цэргийн
Өргөж ялсан туган дээр
Амьсгалаа бидэнд өгсөн
Өргөл дээдсийн дурсгал дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би

Хан тэнгэрт сүмбэрлэсэн
Үйлдвэр уурхайн яндан дээр
Хаяа нийлэн сүндэрлэсэн
Үлгэрийн харшийн туурган дээр
Хангай, говь, талын
Үлэмжийн өв баялаг дээр
Халуун эх оронч бүхний
Үндэсний их бахархал дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Сав саваар саалийн
Харваж хүрэхгүй зэлэн дээр
Сая саяар сүргийн
Хатирч хүрэхгүй бэлчээр дээр
Сар нарны өртөөлд
Хагацаж болшгүй учрал дээр
Сайхан Монгол орноо
Хайрлаж ханашгүй ерөөл дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би

Өглөө бүрийн нарны
Асгаран буух цацрал дээр
Өвгийн морин хуурны
Аялгуу хослох утсан дээр
Өргөн цээж чөлөөтэй
Амьсгалж яваа агаар дээр
Өөрийн толгой мэдэлтэй
Амьдарч яваа заяан дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Ухаа хонгорын жолоог
Захлан татсан талбай дээр
Ухаант жанжин Сүхбаатарын
Зарлан дуудсан тунхаг дээр
Улаанбаатар нийслэлийн
Заяа тэтгэх дээвэр дээр
Улсаа аялан захирсан
Засаг төрийнхөө ордон дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Нүүрэнд нь гал бадарсан
Монгол эцгийн хийморь дээр
Нүнжгэнд нь нар гэрэлтсэн
Монгол эхийн сэтгэл дээр
Нүүдлийн өргөөнд нэгдсэн
Монгол аймгийн холбоон дээр
НҮБ-ын шилтгээнд заларсан
Монгол Улсын далбаан дээр
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Эзэн сууж жаргасан
Их заяагаа сүсэглэж
Эх орон таныхаа
Ирээдүйн таалалд нийцүүлж
Эрдэнэсийн далайгаас шүүрдсэн
Итгэлийн сувд үсгээр
Эрх жаргалаа баталсан
Иргэн бүхний гараар
Тусгаар тогтнол чамайг
Тунхаглан бичнэ би.

Алив цааш нь...

WhA[t] iS loVe..??

Хайр..
ХАЙР гэж ер нь юу юм бол??.. Яагаад хүмүүс ХАЙР гэгчийг амтлаад аз жаргалаар бялхаж, алдаад л уйтгар гунигт автдаг юм бол?? Хайр яг хаана оршдог юм бэ? Таны хажууд уу? Эсвэл миний дэргэд үү? Эсвэл бүр огт байдаггүй юм болов уу?? Үгүй байхаа.. Хайр огт байхгүй байсан бол ХОРВОО ЕРТӨНЦ тэр чигээрээ утга учиргүй, уйтгартай нэгэн хэвийн, хоосон байх байсан болуу..







What is love ??


Хайр гэдэг нь тэгээд яг юу гэдэг нь мэдэгдэхгүй, таван мэдрэхгүйгээр мэдэрч үл болох нэг тийм хийсвэр орчинд оршдог зүйл болтой. Амьдралтай холбовол.. Элсэн цөлд байгаа ганцхан гүнзгий худаг бий. Тэр нь хайр юм байна. Түүнийг чи олохгүй бол цангаад хэцүүднэ, уух гээд дотор нь орчихвол гарах гэж зовлон. Зүтгэсээр байгаад гарвал дахиад л элсэн цөл..




Холын хол шувуу болоод нисэх юмсан..Хязгааргүй алсаас хайр гэгчийг олж ирэе.. Хайрын дууг хайртаа зориулан дуулах юмсан.. Харин дараа нь хамтдаа хайрын балыг хуваалцая..
Гэхдээ заавал алсаас биш дэргэдээсээ эрээд буруудах бас алдах зүйл юу байх билээ гэснээс нээрээ энэ муу уйтгар гуниг намайг их зовоож байнаа...



Зүрхэнд минь шинэ хайрыг багтаах зай алга
Зүгээр л Уйтгар гуниг тэнд оршин байгаа юм
Үлдэн хөөх гэсэн боловч тэр уйтгар гуниг
Үүрээ засчихсан зүрхний минь мухарт хэдийнээ тохижчихсон..
Уйтгар гунигаас би зөндөө гуйсөөн..Юу гэж гуйсан юм гэж үү?
--- Чи үнэ хөлсгүй зүрхэнд минь өчнөөн удаан амьдралаа. Одоо зүрхийг минь бас намайг зүгээр л орхи. Би зүрхэндээ Шинэ хайрыг амьдруулмаар байна... Учир нь ШИНЭ ХАЙР зүрхэнд минь амьдрасныхаа хөлсөнд надад инээд хөөр, баяр баясалыг өгнө гэсэн. Тийм болохоор би түрээсний хугацааг чинь дахиад сунгаж чадахгүй ээ. Уйтгар гуниг минь одоо яв. Тэгээд дахиад аль болох Миний Зүрхэнд зочилж ч ирэхгүй байхийг хүсье гэж би гуйсан юм. Гэвч тэр юу гэсэн гээч ..

- Би явж чадахгүй ээ. Зүрхэнд чинь удаан орогносон болохоор эндээ бүр дасчихаж. Удалгүй би хүлээн авалт хийнэ, чи бэлтгээрэй.. Дотны нөхөд болох Ганцаардал, Шаналал, Цөхрөл гурав маань надтай хамт амьдрахаар энд ирнэ. Аа нээрээ тийм чамд ЗҮРХЭНД ЧИНЬ амьдарснийхаа төлбөр болгож яахав нулимс өгч байж болох л юм гэсэн..

Би яаж УЙТГАР ГУНИГИЙГ явуулах уу...Надад туслаач...


Алив цааш нь...

Ээжийнхээ ачийг хариулчихлаа

Хичээлийн шинэ өдөр эхэлж журнал, сурах бичиг, сурагчдынхаа зассан дэвтрийг барьсаар ангийн хаалгыг татан орлоо.Ээжийнхээ ачийг хариулчихлаа Газар тэнгэр нийлэхнүү гэлтэй байдаг анги энэ өдөр бодож байснаас нь тэс ондоо байхыг хараад “Ширээ ширээндээ сууцгаа” гэж байнга шахуу хэлдэг үгээ багш мартаж орхив. Багшаа харсан ганц хоёр хүүхэд ширээ рүүгээ гүйж, цүнхний цоож хавиралдах, үзэг балны таглааны чимээ таг яг гэж сонстоно. Багш бүр гайхаж орхисон ч хичээлээ заах ёстой учир самбар дээр он сар өдрөө бичээд сурагчдын ирцийг бүртгэлээ. Ирц бүртгэж дуусаад урьд шөнө нь нойроо хасан байж зассан сурагчдын дэвтрийг нэг бүрчлэн дуудаж алдааг нь хэлж өгч, зэмлэх нэгнийг нь зэмлэн, магтах нэгийгээ магтаж яваад адаг сүүлд нь атаат дайсан мэт болсон Гялбаагийн дэвтэртэй үлдлээ.
Гялбаа хүрээд ир гэтэл үхэрт долоолгочихсон уу гэлтэй үсээ мөлчийтөл нь самнаж, энгэрийн товчоо зөрүү ч гэсэн бүгдийг нь товчилчихсон төрөл арилжсан нэгэн гараад ирэх нь тэр. Багш сая л нэг анги нь яагаад яагаад чимээгүй байгааг гадарлаж, хэргийн эзэн хэнгэргийн дохиур Гялбаа бусдыгаа уруу татаж үймээнийг дэгдээгээгүйг ойлгожээ. Гялбаагийн толгойноос гавьтай зүйл гардаггүй учир багш энэ байдлыг нь сэжиглэн “За Гялбаа минь чи ямар хэрэг сэдчихээд өнөөдөр намайгаа зовоох гэж байгаа болдоо” гэж бодон суулаа. Дэвтрийг нь өгөн, тавьсан F дүнгийнхээ талаар юм хэлэлгүй суулгалаа.

Шинэ хичээл зааж, дасгал ажиллуулчихаад улаан балаа барин үргэлж түрүүнд ирдэг хүүхдүүдээ хүлээн суутал тэднээс нэг нь ч босч ирсэнгүй. Ангийн дарга хийгээд дуусчихсан нь илт, хоёр тийш харц нь гүйгээд, тогтож суухгүй байгааг анзаараад “Тунгаа миний охин хийж дууссан уу” гэтэл үгүй гээд толгой сэгсэрлээ. Тэгтэл гавькуу Гялбаа тээр хойноос, өөрийн эзэнт гүрэн болсон хогийн савны булангаас, олон хүүхдийн дундаас өндийн босч ирээд шийдэмгий гэгч нь алхаж ирээд дэвтрээ шалгуулж байна. Зүүдэлж байна уу даа гэж бодоод зүггүй нөхрийн дэвтрийг шалгатал дүүрэн алдаатай хуулан бичлэг хийгээд иржээ. Багш ч улаан балаараа дэвтэр дээр нь шулуун зураас татах шахан тэмдэглэгээ хийн алдааг нь засаад “Миний хүү сайн байна, алдаагаа сайн хянаж бай” гээд явууллаа.

Хоёрдугаар цаг орж үсэг, үгийн ертөнцөөс нэмж хасах үйлдлээр холбогдсон тооны ертөнц рүү сурагчидаа хөтлөлөө. Хичээлээ заачихаад бодлого бодуулан, сонин гарчиглаж суутал сонингийн цаанаас нөгөөх үхэрт долойлгосон үс гялтайлаа. Гялбаа хүү дахиад зогсож байх нь тэр. Дэвтрийг нь аван шалгатал зөв гэх үйлдэл нэгийг ч хийгээгүй байсан тул - тэмдэг тавиад буцаав. Энэ мэтчилэн эхний дөрвөн цагийн хичээл ороход Гялбаа бүгдэд нь түрүүлж шалгуулан, муу үнэлгээ аван буцаж суусаар хичээлийн сүүлийн цагтай золголоо. Багш сүүлдээ залхан 5 дугаар цаг дээр Гялбааг босч ирэхийг хүлээж суулаа. Бодож байсанчлан Гялбаа босч ирээд, самбарын өмнө зогсон цээжилсэн шүлгээ шалгуулахаар уртаа амьсгал аваад эхний дөрвөн мөртийг цээл хоолойгоор уянгалуулан, тааз өөдөө харан сайхан уншлаа. Дараагийн мөрт рүү орохдоо урд хойно нь оруулж эхлэхэд ангийн дарга, салаан дарга, нараас шүлгийг нь шивнэн хэлж өгч байлаа. Багш энэ байдлыг харж тэсэлгүй Гялбаад хандан “Гялбаа чи дахиад үймүүлж байна уу? Даалгавраа сайн хий, дасгалаа сайн нягт ажилла, битгий бусдадаа сайд бол, дараагийн хүүхэд шалгуул” гэж хэлтэл өөдөө харсан харц нь өмнөх хүүхдийн гутал руу чиглээд, уртаар авсан амьсгал нь хагарсан шаарын хий шиг гарч, нүднээс нь нулимсан дуслууд урсан бондгор хацрыг нь даван ангийн шалан дээр бөг бөг хийтэл дусалж гарлаа. Багш гайхаад “Гялбаа чи юунд уйлав гэтэл” чичирхийлсэн хоолойгоор ихэр татан “ Багшаа би шүлгээ дахиад уншъя тэгэх үү. Би өнөөдөр заавал онц авах ёстой” гээд цааш үгээ үргэлжлүүлж чадсангүй, уйлж эхлэв. Гэтэл цаанаас нь ангийн дарга “Багшаа өнөөдөр Гялбаагийн ээжийн төрсөн өдөр болж байгаа юм. Гялбаа өнөөдөр үймүүлэхгүй сайн хүүхэд байж, хичээлдээ онц дүн аваад ээжийнхээ ачийг хариулж бэлэг барих гэж байгаа юм” гээд цангинасан хоолойгоор хэллээ.

Гялбаа ангийнхандаа хичээл орохоос өмнө “Өнөөдөр миний ээжийн төрсөн өдөр. Тийм болохоор та нар үймүүлж болохгүй, та нар үймүүлбэл багш уурлаад надад онц дүн тавихгүй. Би онц дүн авахгүй бол ээжийнхээ ачийг хариулж чадахгүй, төрсөн өдрийн бэлэггүй гэртээ харина” гэж зарлигдаж, үймүүлэхгүй гэсэн үгийнх нь хариуд ангийн дарга түүнд дүн авах боломж хайрлаж энэ бүх явдал болсон байжээ.

Багш нулимсыг нь арчаад дахин шүлгийг нь уншуулахад гацсан мөрийг ангийн хүүхдүүд хамт түрэн уншиж Гялбаа хүү онц дүнтэй дэвтэртэй, мундаг хүмүүжилтэй байсан гэх багшийн магтаалтай, нүүр дүүрэн инээмсэглэлтэй ээжийнхээ ачийг хариулахаар бэлгээ тэврэн гэр лүүгээ яаран гүйжээ.

Алив цааш нь...

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

Би чиний хайрын чинь хариу
Бичиж амжаагүй захидлын чинь хариу
Бэдэрж төөрсөн сэтгэлийн чинь хариу
Бэтгэртлээ санасан итгэлийн чинь хариу
Би чиний хайрын чинь хариу
Бодолд өнжиж зүрхэнд шингэсэн хүслийн чинь хариу
Борхон нүдэнд гуниг хуруулж ганцаардлын мананд
Бүдэрч төөрсөн сэтгэлийн чинь хариу
Буруу зөрөөгүй холхин тэнүүчилэх
Хумхын тоос шиг замхран одох
Бодлын чинь хариу
Би чиний хайрын чинь хариу"
Алив цааш нь...

Missing you guys!!!

Амттай онгойлгож байгаагүй

Ангийн хаалганы бариул халцарч

Арын ширээний сандал

Аажим аажмаар намхасна

Алдрай насны минь төгсгөл

Ажраагүй нулимстайгаа алхана

Аргадан тайтгарах сэтгэлийн айзам

Андын дууг эрнэ
Алив цааш нь...

Хуучин сандал

Аливаа зүйлсийн утга учир өөрсдөд нь биш харин бидний хэрхэн хандаж байгаад л оршиж байдаг .


“Ээжээ би ирлээ ! “ гэж хашгирангаа Жон хаалга саван орж ирээд цүнхээ ойролцоох сандал руу шидлээ. “ Ямар нэг зүйл сайхан үнэртээд байх чинь “ гээд хамраа өргөх дүр үзүүлж галын өрөөнөөс гарах тааламжтай үнэрийг даган оров.
Ээж нь эргэж хараад“ Өө миний хүү ирчихээ юу “ гээд инээмсэглэлээ. Тэрээр дөнгөж саяхан гаргасан жигнэмэгээ цонхны тавцан дээр хөргөхөөр байрлуулж байв.
Жон жигнэмэгээс авангаа гадагш харахад цоморлигоо дэлгэсэн цэцэгс дээр үүлэн цоорхойгоос алтан цацрагууд тусчээ .Энэ бол сэтгэлийг нь хүртэл дулаацуулдаг сайхан өдрүүдийн нэг яах аргагүй мөн байлаа. Эмээг нь нас барснаас хойш хамт амьдрах болсон өвөө Поп-Поп нь аажуухан алхалсаар орж ирэв. Ямар нэгэн зүйл хайж байгаа мэт шал ширтэн амандаа “ Робин дуулж эхлэхэд ... “ хэмээн бувтнана ,тэгснээ яг л хэлэх гэсэн зүйлээ эргэн санах гэсэн шиг бага зэрэг гайхан зогсов.
“Хавар энд иржээ “ хэмээн Жоны ээж өгүүлбэрийг нь дуусгаад “ Тэгээд та энэ нь юу гэсэн үг болохыг мэднэ “

Жон сэргэлэн дуугаар “ Тийм шүү ! манай жил бүрийн загасчлал ойртож байна “
Поп-Поп түүн рүү нүд ирмэнгээ жигнэмэг рүү дөхлөө . Ээж нь :
“Харин би жил бүрийн хаврын цэвэрлэгээг л бодож байлаа шүү , маргааш хичээлгүй юм чинь туслана биз дээ ? “
Жон “ Тэгье дээ “ гэхдээ тун ч дурамжхан байв . Маргааш тэр хоёр дээд , доод давхрууд , гадна дотногүй бүгдийг нь ширхэг ч тоосгүй болтол нь цэвэрлэлээ . Ядарсан хоёр буйдан дээрээ дөнгөж суутал ээж нь Попын сандлыг харангуутаа л уулга алдан
“ Өө ! Энэ хуучин сандлыг ч гаргаж хаях болжээ , шинийг аваад л өгчихье “ гэв .
Өнгөө алдсан , зарим газраасаа өргөс ч цухуйлгасан энэ сандал үнэхээр ч үзэмжгүй байсан тул Жон ч санал нэгдэж байв.
“ Жон ирээд туслаач , гаргаад тавьчихвал маргааш хогийн машин ирээд авчихна “
Тэднийг дөнгөж л сандлыг хөдөлгөж эхэлтэл юу болж байгааг харан яаран орж ирсэн Поп- Поп замд нь хөндөлсөн “ Үгүй шүү та нар миний сандлыг гаргаж болохгүй “ гэсээр эсэргүүцэж эхлэв .
“ Энэ чинь хуучирч элэгдсэн байна шүү дээ “ гэж үл мэдэг дургүйцсэн өнгөөр ээж нь маргалаа .
“ Үгүй “ Поп-Поп зөрүүдэлсээр сандлаа буцааж байрлуулахыг оролдов .
Жоны ээж өвгөнийг ятгахыг оролдон “Гэхдээ бид шинийг аваад л өгнө шүү дээ “
“ Би шинийг хүсэхгүй байна “ гэхдээ Попын хоолой чичирч байлаа
“Бууж өглөө “ ээж нь сандлыг тавиад Мэттийг ирэхээр ярилцахаа санууллаа . Мэтт бол Жоны аав , ажил дээрээ л үргэлж байдаг юм . Санаа нь амарсан хөгшин нүдээ анин сандалдаа тухлав.

Ээжийгээ гарахад Жон шууд л асуув “Та яагаад энэ сандлыг авч үлдэх гэж ингэж зүтгээд байгаа юм бэ , дэндүү хуучин болчихож шүү дээ ? “
“Чи ойлгохгүй байна даа хүү минь “ Поп толгойгоо хэдэнтээ сэгсрэн удтал дуугүй суусны эцэст ингэж ярив :

“ Эмээтэй чинь гэрлэе гэж гуйхад тэр минь яг энэ сандал дээр сууж байж билээ . Хэдийгээр цаг хугацаа нисэн одсон ч энд ингэж суугаад нүдээ анихад түүнийгээ ойр байгааг мэдэрдэг “ гээд сандлынхаа бариулыг аяархан иллээ.
Жонд үнэхээр гайхалтай санагдав . Поп-Поп яаж өнгөрсөн зүйлсийг ийм сайн санаж байна вэ , түүний мэдэхээр л өвөөд нь мартахгүй зүйл гэж бараг л байдаггүй шүү дээ. Хөлийх нь дэргэд дөхөж суугаад цаашаа юу ярихыг нь сонирхон сонслоо .

“ Чиний аавыг төрсөн тэр шөнө ....би бас л энд сууж байсан ,санаа зовсон гэж хэлэх ч багадана . Тэд нялх хүүг минь тэврүүлэхэд хэдий түгшсэн боловч урьд нь хэзээ ч амсаагүй жаргалыг мэдэрсэн юм “ ийнхүү хэлэхэд нүүрэнд нь жаргалтай инээмсэглэл гэрэлтэж байв .
Бодлогоширсон Жон “ Би ойлгож эхлэж байх шиг байнаа ...”
“Олон жилийн дараа ... “ Попын хоолой нь зангирч ,хэсэг зуур азналаа “ Эмч залгаж эмээг чинь өвчтэй байгааг хэлэх үед би бас л энд сууж байсан . Түүнгүйгээр бүх зүйл утгаа алдах үед сандал минь л надад тайтгарал , хүчийг өгсөн юм даа “ Хөгшний уйтгар гуниг тэрхүү мөчийг дурсахдаа хэд дахин нэмэгдэх шиг санагдлаа .
“Өвөө уучлаарай , энэ зүгээр нэг хуучин сандал биш найзаас чинь ч дотно юм байна шүү дээ , би ойлголоо ....”
“Тийм шүү , бид дэндүү олон зүйлсийг хамтдаа туулсан ... “

Гэвч шөнө нь Поп-Поп болон Жоныг унтаж байхад аав ээж 2 нь сандлыг гадагш гарган хаялаа . Бүрхэг , ширхэг ч одгүй байв . Хавар тэрхэн зуур ухран одож , харанхуй тэнгэрээс малгайлах цас өнөөх сандлыг цагаан хөнжлөөр чимээгүйхэн хучлаа. Өглөө нь Жон бууж ирээд өвөөгөө цонхоор ширтэн зогсоод уйлж байгааг нь харав , харцыг нь дагуулж хараад тэр ч бас хөлдөх шиг болжээ . Цасанд дарагдсан сандлыг нь юу юугүй ачаад явах гэж байв . Шуудхан л гүйж гараад ачигчийн гарнаас зүүгдэн ажлаа зогсоохыг хашгирах шахан гуйлаа . Дараа нь гэртээ хурдхан орж ирээд “ Та сандлыг нь холдуулж болохгүй ээ , өвөөг хар л даа ! тэр сандалтайгаа их удаан хамт байсан , түүний хувьд найзаас нь ямар ч ялгаагүй “ Жаалхүү түүнийг болиулахаар хичнээн их хичээж байгаа нь илт байв .Учрыг сая л ойлгож эхэлсэн ээж нь Поп руу дөхөж очоод хацранд нь гараа наан “ Намайг уучлаарай , танд ямар их үнэтэй байсныг нь огтхон ч санасангүй ээ , Жон бид 2 дотогш оруулчихъя “ гэхдээ түүний нулимс ч бас урсаж байв .

Тэд цасыг нь унагааж , хатаахаар ил галын дэргэд байрлууллаа . Ээж нь ажиглаж байснаа инээгээд энэ сандал ч өрөөнд тун сайхан зохицож байна шүү гэв . Жон , Поп-Поп 2 ч бас сандалгүйгээр өрөө хичнээн бүүдгэр байхыг чадах хэрээрээ л баталж байлаа .

"If you could only love enough, you could be the most powerful person in the world." - Emmet Fox


P.S : эх сурвалж нь "chicken soup for the teenage soul " . Энэн дээр дандаа хүүхдүүдийн тухай эсвэл өөрсдийнх нь бичсэн өгүүллэгүүд байдаг , анзаарсан хүн байгаа бол өмнөх блог дээр хамгийн анх нийтэлж байсан .

За за бүгдээрээ хичээлээ сайн хийгээрэй , амжилт !!! за ! :) Аль хэдийнэ 2 сар өнгөрчихсөн байна шд !!!

Алив цааш нь...

Ц. Дамдинсүрэн - Зугаацахаар мордсон нь.. lol

Дээхэн үед Март багшийн цээжлүүлж байсан шүлэг санаанд орчлоо. Сайхан шүлэг шүү :D :p

Сайн бодоод уншвал бүр сайхан. Үгээр ингэж илэрхийлнэ гэдэг агуу суу билэг шүү.




1. Зугаацахаар мордсон нь

гангар гунгар дуугарсаар
галуу шувуу нислээ
ган халуунаас зайлж
сэрүүн уулыг зорьжээ.
газрын холоос гарч
усны уртыг замнасан
галуу шувууг харсаар
нэг юм бодогдлоо
зуны дулаан цагт
хотод даанч бөгчим
зунгаг хөлсөө арчиж
лаглайн суух буруу.
зуслан газар гарч
салхинд явж сэрүүцье
зугаа цэнгэл хийж
хөдөө гадаа явъя гэж
хүлэг сайхан морио
барьж аваад уналаа.
хүүхэн хонгор түүнийгээ
дагуулж аваад гарлаа.
хүүрнэн элдвийг ярьж
газар усыг сонирхсоор
хүсэн зорьсон газраа
хүрэлцэн ирж буулаа.
маргааш өглөө нь эрт
нар гарч байхад
маш өндөр уулын
мөрөн дээр нь гараад
мандах байгалийн өнгийг
харан харан сонирхож
магтаж бичсэн шүлгээ
та бүхэнд толилуулъя.
цав цагаан үүл
хөх тэнгэрт хөвөлзөнө.
цаст цагаан уул
түүний дотор сүндэрлэнэ.
цалгих булгийн ус
уулын хормойд сүрчигнэнэ.
цагаан хөх цэцгүүд
алтан дэлхийг бүрхэнэ.
үүл уул сүндэрлэн
ус ургамал жигдрэн
үзэсгэлэнгийн охь болж
баясгалангийн цог нээгдэж
үнэхээр сүр жавхлан
гуа гайхамшиг бүрджээ.
үнэн хайртай нөхөр минь
тавтай сууж хараарай.


2. Үүл

хөх мөнх тэнгэрийн
ариун хүрээлэнгийн дунд
хөвөн цагаан үүл
мөнгөн цагаан үүл
хөх огторгуйн мандалд
чимэг болон хөвсийж
хөх агаарын төвд
цэцэг болон мандаж байна.
цав цагаан үүл
цааш нааш давхцаж
сүлжин ороон тогтоод
цаадахь хөх огторгуйд
цасан угалз болж
цагаан луу хээтэй
хөх торгоны адил.
эрэвгэр цагаан үүл
эрдэнийн цагаан үүл
энэ үүл эвхрэн
тэр үүлтэй давхцаад
элдэв зүйл юмны
дүрс болон сүглийгээд
эргэцүүлж сайн харвал
амьд амьтны адил.
амраг хөөрхөн бүсгүй минь
ажигла тэр үүлсийг.
арслан барс хоёр
ноцолдож байгаа ч юм шиг
ачаатай цагааг тэмээ
хэвтэж байгаа ч юм шиг
араг үүрсэн эхнэр
бүжиглэж байгаа ч юм шиг
хувилгаан цагаан үүл
хурмастын цагаан үүл
хуурмаг өнгө гаргаж
гэгээн наранд гялбалзан
хуурай янз гаргаж
уул мэтээр сүндэрлэвч
хурамхан зуур хувилж
хурын ус болно.
хонгор хайртай хүү минь
цув юугаа авсан уу?
хоймор байгаа үүлний
хормой бие нь бараалж
холын өндөр ууланд
бороо орж эхэллээ.
хоёр нэг цаг болоод
үүгээр орох ч болзошгүй.


3. Уул

цагаан үүлний дунд
уаст уул сүмбэрлэж
цангам зуны халуунд
цасан хүрэм өмссөн
цавчим цахир хаднаас
хүйтэн булаг урсгасан
цардмал мөнгөн өнгөт
гантиг чулуун уул байна.
зуны дулаан цагт
өвлийн шинжийг хадгалсан
зуурам балчиг халуунд
сэрүүн салхийг сэнгэнүүлсэн
зугаалах баярлах ардын
санаа зоригийг сэргээсэн
зуун бээрийн газраас
гялалзан харагдах уул байна.
мөнгөн дээд орой нь
мөс цасанд хучмал
мөнх хөх тэнгэрийн
мөнгөн цагаан багана
мөчит дөрвөн хөлтний
мөр нь гараагүй оргил
мөгөөрс нимгэн хоолойтны
дуу гь хүрээгүй оргил
мөрөн гол горхинууд
ам бүрээс нь асгарсан
мөндөрт хур бороо
өдөр бүр цутгасан
мөлт мөчид харвал
үүл гэмээр уул байна.
мөшгөж сайн харвал
үүлнээс ч өндөр уул байна.
элгэн их хаданд нь
бүргэд шувуу хальсан
эрэг жалга бүгдэд нь
араатан гөрөөс шивээлсэн
эелдэг уужим тохойд нь
айл малаар дүүрсэн
элдэв жимсний модоор
эхэл бие нь хучигдсан
энгүй их бартаатай
сүртэй сайхан уул бйана.
эргэн тойрон явахад
сэтгэлийг баясгах хангай байна.
эртний өвгөдийн үеп
мөргөж биширсэн хайрхайн байна.
энэ бидний үед
шинжиж үзэх нуруу байна.


4. Ус

өндөр уулын оргилп
үүл манан тунарна.
өндөр түүний хавчлаас
түргэн мөрөн урсана.
өнөө бидний харахад
үүл манан, цас мөс
өнгөнд ялгавар олон ч
чанартаа ганцхан у.
хамаг амьтныг ундлах
тунгалаг хар ус.
халуун зуны цагт
сэрүүцүүлж өгдөг ус.
халдсан буртаг хирийг
арилгаж өгдөг ус.
ус шингэн боловч
мөс болон хатуурна.
ус хар боловч
цас болон цайрна.
ус хүнд боловч
уур болон дэгдэнэ.
ус шимгүй боловч
түмэн бодисыг тэжээнэ
цас мөс хайлж
бороо манан бууж
царгих ус болж
цаашаа хэлхээ нийлж
хоорондоо холбоо нэгдэж
цалгин долгих их
мөрөн болоод явчина.
улаан хадны ёроолоор
ногоон модны дундуур
урсаж байгаа мөрнийг
уулан дээрээс харахад
ургамал сайхан мод мэт
мөчирлөн салбарлан харагдана.
урт хөх могой мэт
мурилзан мушгиран үзэгдэнэ.
газрын өндөр орглоос
хөх усан могой гарч
гадаад их далайд
шунган орж наадахад
гадаад тэр далайгаас
цагаан үүлний луу гарч
газар дээгүүр дүүлж
усаар хүрхрэн наадна.


5. Ургамал

нарны гэрэл агаар
газрын шим, ус
найрамдлын зохицсоны хүчээр
шалтгаан нөхцөл бүрдэж
нарт энэ ертөнцөд
ургамал дэлгэрсний дотор
навч цэцэг хоёрын
уран нарийн нь жигтэйхэн.
малтаад үзэхэд газраас
шороо чулуу гаравч
мандаад ургах зүйл нь
уран сайхан ургамал.
манай бүтээсэн юм хэдий
уран нарийн гэвч
магадалж сайтар үзвэл
цэцэг навчинд хүрэхгүй.
жижиг ногоо үргэлжилж
ногоон хилэн лэвсгэр шиг
жимс амттан бөнжигнөж
эрдэнэт сайхан унжлага шиг
жигдэрсэн нарс зэрэглэж
жагссан олон багана шиг
жигтэй болоод сонин
түмэн бодисын жам юм.
уул нуруу хэдийгээр
өндөр сүртэй боловч
ургамалгүй бол хувхай
юу нь сайхан билээ?
ус урсгал хэдийгээр
найртай тунгалаг боловч
ургамалгүй бол хоосон
юу нь аятай билээ?
газар дэлхийн чимэг нь
ганган сайхан ургамал
гайхаж сонирхож суугаа нь чи бид хоёр.
гайхаж харж суухаар
түүгээд авбал яана вэ?
гал улаан өнгөтэй
энэ цэцгийн харав уу?
залгах үртэй цэцэг
дурлуулах өнгөтэй цэцэг
зандны үнэр анхилсан
цэцэг түүнийг авч
залуу нөхрийн энгэрт
чимэг болгон хатгая.
завсаргүй сэтгэлийн
тэмдэг болгож саная.


6. Цагийн байдал

алтан нар нийсэн
мөнгөн сар мандсан
ариун салхи сэнгэнэсэн
зөөлөн хур шивэрсэн
амьсгал уур тэгширсэн
цэцэг навч дэлгэрсэн
аливаа зүйл нь бүрдсэн
аятай сайхан цаг байна.
урьхан хонгор салхи
уулын хөндийд сэнгэнээд
ундрах мөрний ус
хажуу эргээ цохилоод
улиасны навч чичрэн
чимээ анир гаргаад
уужим агаарын хязгаарт
шонхор шувуу халиад
хөх сайхан тэнгэр
цагаан үүлтэй хосолж
хөх цэнхэр мөрөн
ногоон ойтой сүлжиж
хөх шар цэцэг
алаг эрээн харагдаж
хөхөө гургалдай хоёр
ээлж дараагаар донгодож
түмэн зүйлийн аялгуу
чихний ойр сонсдоход
төгс үзэсгэлэнгийн байдал
нүдний өмнө жигдрэхэд
төрж өссөн биед минь
баярын совин татлаа.
төөрч эргэсэн ухаанд минь
солонгын зам галаа.
ертөнцөд гайхамшиг юм
их байх бололтой.
ерөнхий учрыг мэдвэл
юм бүгд сонинтой.
есөн сард эхлэх
сургууль номдоо үзэлтэй.
ер нь тэгээд хээх үг
цөөрч байх төлөвтэй.
богд ууланд ниссэн
бор шувуу цуцлаа.
болох болохгүйг чачсан
богино хэл минь цуцлаа.
хангай ханд ниссэн
хараацай шувуу цуцлаа.
хамаагүй үгийг чалчихад
хэмжээ гэж бий, зогсъё.


1936 он.



Алив цааш нь...

ТЭР ХАЙРЛАСААР Л БАЙЛАА...

 

Саяхан даа саяхан. Бүр хэдхэн сарын өмнө өөрөөс нь өөр хэнд ч заяамгүй яв ягаахан өнгөтэй нэгэн сарнай Нийслэлийн цэцгийн нэгэн дэлгүүрийн цонхон дээр тавигдсан юм.
Дэлбээлээд хэдхэн хонож байтал цэцгийн дэлгүүрээр санаандгүй орж ирсэн нэгэн залууд тэр дурлачихаж гэнэ. Учир нь тэр залуу хамгийн түрүүнд түүнийг хараад “Сарнай, чи ямар үзэсгэлэнтэй юм бэ?” хэмээн дуу алдсан юм. Тэгээд л гэнэн хонгор сарнайхан хамгийн түрүүнд өөрт нь хамгийн сайхан магтаалыг хэлсэн өнөөх залууд дурлачихсан юм байж. Тиймээс ч тэр өдрөөс хойш өнөөх ягаахан сарнай хаалга онгойх бүр өндөлзөж, өнөөх залууг хүлээн, өнгө зүсээ засан суудаг болжээ. Хайрт залуу нь ч түүнийг удаан хүлээлгэсэнгүй. Маргааш нь л ороод ирж гэнэ. Тэгээд л ягаахан сарнайг ширтэн зогсоод “Чи минь ямар үзэсгэлэнтэй вэ?” хэмээн магтаалын үгс урсгаж гарав. Энэ өдрөөс хойш залуу бяцхан сарнай дээр ирээгүй өдөр гэж үгүй. Эхэндээ өдөрт ганц ирдэг байснаа хоёр, сүүлдээ гурав, тэгж байгаад түүнээс ч олон ирдэг болов гэнэ. Сарнайхан ч түүнийг харах бүртээ өнгө зүсээ засан, дэлбээгээ хамгийн сайхнаар дэлгэдэг байжээ. Энэ бүхнийх нь хариуд залуу ч хамгийн сайхан магтаалыг түүнд хэлдэг болж. Гэтэл нэгэн өдөр залуу түүн дээр ирээд “Чи бид хоёр танилцсаар сар болох гэж байна. Хайр нь чам дээрээ маргааш ирье” гээд гарч оджээ.
Хачин их догдолсон сарнайхан маргааш өглөө нь нар руу өнгөлөг дэлбээгээрээ хөгжилтэй нь аргагүй даллан мэндчилээд, дуу аяланхан хөрсөндөө үндэсээрээ улам гүн шигдээд, ишнээсээ шинэхэн нахиа дэлгэрүүлжээ. Тэгээд шинэхэн нахиагаа өхөөрдөн хайрлахын зэрэгцээ хайрт залуу нь түүний бэлдсэн энэхүү үнэт бэлгийг хараад хичнээн их баярлах бол гэж бодон хөгжил хөөртэйгээр ирэх цагийг нь хүлээлээ. Дэлгүүрт хүмүүс орж гарсаар байвч түүний хайртай залуу ирсэнгүй. Сарнайхан “Өнөөдөр бид хоёрын танилцсаны нэг сарын ой шүү дээ. Тэр ирнэ ээ” хэмээн өөрийгөө тайтгаруулж, үдшийн нарыг жарган жаргатал хаалга руу өндөлзсөөр л байв. Тэгээд саран мандахад тэр мөн л өнгөлөг дэлбээгээрээ даллан мэндчилээд, цонхоор зам ширтэн суужээ. Сарнай энэ үед ч бас л өглөөний адил баяр хөөртэй хэвээр байв. Тиймээс ч тэр гудамжаар өнгөрсөн хүн бүртэй, тэр ч бүү хэл хэн нэгний дагуулан яваа нохойтой хүртэл дэлбээгээ даллан мэндчилсээр байлаа. Тэгж байгаад хэтэрхий олон хүнтэй мэндэлсэндээ ч тэр үү, эсвэл хэтэрхий их догдолсондоо ч тэр үү, хачин их ядраад, өөрөө ч мэдэлгүй зүүрмэглэчихжээ. Түүний өглөөхөн дэлбээлсэн бяцхан нахиа ч бас нам унтчихаж. Гэтэл түүний зүүдэн дунд хэн нэгэн цонхыг нь зөөлхөн тогшоод, “Сарнайхаан” гэж дуудав. Сарнай цочин сэртэл хайртай залуу нь цонх тогшоод, түүн рүү инээмсэглэж байна.
Сарнай ч дэлбээгээ цэмбийтэл дэлгээд, нахиагаа яаран сэрээж, яг л хүндэт харуул шиг ёслон зогслоо. Тэгсэн хэрнээ түүний дэлбээнд бяцхан ичингүйрэл тодорчээ.
Тун ч удалгүй залуу сарнайханд ойртон ирээд, нөмөр нөөлөгтэй, дулаахан хөрснөөс нь сугалан авав. Сарнайхан “Яана аа” хэмээн дуу алдсан боловч залуугийн тунгалагхан нүдтэй харц тулгараад ичингүйрэн доош харав. Гэтэл залуу түүнийг зөөлхөөн илбээд, нүдээ аньж, уруулаа цорбойн ойртоход нь хачин их догдолсон сарнайхан нүдээ тас анилаа. Залуу “Миний хонгор Сарнайхан минь. Чи бол энэ ягаахан сарнайнаас ч хамаагүй илүү гоо үзэсгэлэнтэй. Энэ дэлхийн цорын ганц амьд Сарнай” гэх нь тэр.
Ягаахан сарнай гэнэт цочин эргэж харвал түүний хайрыг булаасан залуу нь цэцгийн дэлгүүрийн худалдагч охиныг чангаас чанга тэврээд үнсэж байлаа. Үүнийг харсан ягаахан сарнай тэр дорхоноо л “амь тавьчихав”. Бүр өглөөхөн дэлбээлсэн бяцхан нахиа нь хүртэл…
Энэхэн агшинд залуугийн гал мэт халуун үнсэлтэнд уярсан бүсгүй гартаа байгаа гандчихсан сарнайг алгуурхан газарт алдлаа. Тэгсэнээ тэд хөөрхий сарнайг ор тас мартаад гарч оджээ. Ингээд хайрын хүчээр сар гаруй өнгөлөгөөр гэрэлтсэн ягаахан сарнай ганцхан агшины дотор гандаж орхих нь тэр ээ.
Гэвч ингээд л түүх дуусчихсангүй. Өглөөгүүр цэвэрлэгч эмгэн шал арчиж явах зуураа аль хэдийнээ гандчихсан сарнайн дэлбээнүүдийг түүн хогийн сав руу зүглэх зуураа “Сарнай чи гандчихсан ч гэсэн надаас илүү үзэсгэлэнтэй байх юм” хэмээн ам алджээ. Гэтэл энэ үгийг гандажээ байсан нэгэн дэлбээ олоод сонсчих нь тэр. Ингээд л тэрээр шинэхэн дурлалын эзнээ олж харах гэж өндөлзөх зуур гүн хар ангал дотор, бөөн тоос шороон дунд унав. Гэсэн ч тэр цөхөрсөнгүй. Шинэхэн хайраа хайсаар, ангалын амсар руу өндөлзсөөр байлаа. Даанч удалгүй дээрээс нь бөөн хар юм унаад ирэв. Хормын дараа гэхэд дурлалаар хоёр дахиа амьдарсан бяцхан дэлбээ амьсгалж ч чадахаа болилоо. Гэвч тэр бяцхан дэлбээ эцсийн амьсгалаа авч байхдаа хүртэл зүсийг нь ч үзээгүй хэн нэгнийг хайрласаар л байлаа…
Учир нь тэр сарнай өөрийгөө цэцэг биш, хүн гэж боддог байсан юм. Тиймээс ч түүний бяцхан дэлбээнүүдийн дунд хэн бүхнээс хүчтэй, эрчтэй зүрх цохилж байлаа.
Алив цааш нь...

Chihend chine shivnesen ugs Zurhend chine hureeguin uchir

Setgeld mine uuree zaschad 

Semhen chi niseed odjee

Her hol nisseniig medq ch

Heterhii oroitjee ardas chine yvhad

  Havriin shuvuudaa huleedeg nuur adil

  Hachin iheer uguileh ym setgel

  Butsaad irtel chine zurhend mine

  Budant uvul noyloh bololtoi 

Nar mandaj ugluu boldog shig

Naigah modod havarta nahialdag shig 

Uurendee shuvuu chi ergeed buugach

Uurd 2ula tgeed hamt baiy 

                

Алив цааш нь...